Polish Belarusian Czech Dutch English Estonian French German Hungarian Irish Italian Latvian Lithuanian Portuguese Russian Spanish Swedish Ukrainian

Email

Strona główna Polecamy Tagi: Art & Business | edukacja | Jan Matejko | Roman Opałka | sztuka Kategoria: Od redakcji | książki, sztuka, edukacja 18.06.2017 Alojzy Kuca

Rekord Jana Matejki

jan-matejko-zabicie-wapowskiego-w-czasie-koronacji-henryka-walezego-1861-400x531Obraz Jana Matejki (1838 – 1893) zatytułowany „Zabicie Wapowskiego w czasie koronacji Henryka Walezego” sprzedano 8 czerwca za rekordową w historii polskiego rynku sztuki kwotę 3 683 000 złotych. Cenę  wywoławczą  obrazu ustalono na 2,3 mln zł, a jego wartość eksperci oszacowali na 3,0 do 4, 5 mln zł.

Historia polskich rekordów aukcyjnych jest krótka: 4 grudnia 2013 roku sprzedano na aukcji Polswissart  w Warszawie obraz Jacka Malczewskiego ( 1854 – 1929)  „Polski Hektor” za kwotę 2,6 mln  zł przy  cenie wywoławczej 1,5 mln zł. Była to najwyższa naówczas cena za obraz  polskiego malarza.  Kolejny rekord należy do Romana Opałki (1931 – 2011) za obraz „Detal 3 065 461 – 3 083 581”, za który na aukcji w grudniu 2016 roku zapłacono 2,3 mln zł. Jest to absolutny rekord cenowy za polską sztukę współczesną,  „Detal” należy do tzw. obrazów liczonych, czyli „od jednego do nieskończoności”, zapisywanych codziennie.  Artysta oszacował, że przeciętnie długo żyjąca osoba może, prowadząc takie  odliczanie, osiągnąć granicę siedmiu siódemek - 7 777 777.

Podczas ostatniej   aukcji, prawem pierwokupu, objęte były  polskie muzea, ale ministrowi kultury łatwiej wydać 100 mln euro za „Damę z gronostajem” niż 2 mln złotych  za „Zabicie Wapowskiego”, który ma niebezpieczny dla partii Glińskiego przekaz. Nie wiadomo do kogo trafiło płótno Matejki, ponieważ nabywca pozostał anonimowy.

Przekaz ideowy  

matejko„Zabicie Wapowskiego w czasie koronacji Henryka Walezego” to bardzo intrygujący obraz. Pochodzi  z 1861 roku, Matejko miał wówczas 23 lata. Swoją tematyką obraz nawiązuje do turnieju rycerskiego, który odbył się w Krakowie w ramach uroczystości koronacyjnych Henryka Walezego. Wówczas Samuel Zborowski zaatakował dworzanina Jana Tęczyńskiego. W obronie Tęczyńskiego stanął podkomorzy Andrzej Wapowski, który śmiertelnie ugodzony przez Zborowskiego, zmarł na miejscu. Na obrazie Matejki świadkowie wydarzenia domagają  się od króla sprawiedliwości, ponieważ  zgodnie z panującym ówcześnie prawem nieuzasadnione zabicie szlachcica powinno być karane śmiercią. W konsekwencji Zborowski, wpływowy i zamożny magnat, skazany został na banicję, ale kilka lat później ponownie pojawił się na królewskim dworze. Przesłaniem ideowym obrazu jest obywatelski obowiązek walki o praworządność .To nie jest temat na dzisiejsze  rządy. Jak dodaje portal gazeta.pl "Matejko bohaterem swojego płótna uczynił proszącego o sprawiedliwość Tęczyńskiego. W centrum swojej pracy umieścił więc obywatela walczącego o praworządność. Publiczność oglądająca obraz w 1861 roku wiedziała jednak, że jest to próba skazana na porażkę. Ostatecznie Zborowski został ukarany dzięki determinacji jednego z obywateli, kanclerza Zamoyskiego, który doprowadził do jego egzekucji w 1584 roku. Według Matejki upadek Rzeczpospolitej to efekt wewnętrznej słabości narodu, a nie działań zewnętrznego wroga".

Historia obrazu

Dzieło  (o wymiarach 101 na 132 cm, w oryginalnej ramie)  uznawane jest za przełomowe w twórczości Matejki i dokumentuje własną autorską koncepcję formy i kolorystyki. Początkowo było wystawiane  w krakowskim Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, potem w warszawskiej Zachęcie, skąd  kupił je książę  Władysław Sanguszko za ogromną naówczas kwotę 800 florentów, za co Matejko wynajął pracownię w Krakowie. Obraz ostatni raz widziano w latach 30. ubiegłego wieku, kiedy znajdował się w rękach spadkobierców księcia.

Obraz  Jana Matejki zniknął w połowie lat 30. XX wieku. Został odnaleziony w 2012 roku przez  Salon Dzieł Sztuki Connaisseur.

”Zabicie Wapińskiego” uczestniczyło w dwóch wielkich wystawach: w 1883  roku na jubileuszowej wystawie na  Wawelu oraz w 1894 roku na Powszechnej Wystawie Krajowej we Lwowie.

Wielką Wystawę we Lwowie zorganizowano w setną rocznicę Powstania Kościuszkowskiego. Celem Wystawy było udokumentowanie siły polskiej twórczości duchowej i materialnej  oraz prawa i zdolności  Polski  do samodzielnego bytu. PWK we  Lwowie była demonstracją wymierzoną w carską Rosję. Urządzono ją w Parku Stryjskim, zajmowała ponad 476 tys. m2 powierzchni, na której wzniesiono 139 pawilonów. Jednym z ważniejszych był pawilon Jana Matejki, w którym zaprezentowano 364 obrazy mistrza. Ogółem wystawiono 814 dzieł sztuki, w tym specjalnie zamówioną „Panoramę Racławicką”. Targi zawsze były znakomitym miejscem promocji sztuki. Na pierwszych wielkich wystawach sztuki „przy okazji” eksponowano maszyny rolnicze i fabryczne.

Roman_OpakaW 2018 roku będziemy obchodzić stulecie Niepodległej Polski. Na dziesięciolecie urządzono Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu i zbudowano wspaniały Pałac Sztuki. Co na stulecie Rzeczpospolitej?

Art & Business. Gazeta Aukcyjna

Przy okazji rekordów  aukcyjnych wracam pamięcią do połowy lat 80 –tych, kiedy zacząłem uciążliwe starania o czasopismo poświecone promocji sztuki. Z Głównego Urzędu Kontroli Prasy przy ul. Mysiej w Warszawie, gdzie należało zgłosić każdą inicjatywę wydawniczą, ciągle   otrzymywałem odpowiedzi, że cenzura zgodzi  się pod warunkiem, że przedstawię dokument na przydział papieru. Tymczasem w każdej fabryce papieru żądano zgody Głównego Urzędu Kontroli Prasy. Tak kółko się zamykało. Udało się w 1989 roku, kiedy wydałem pierwszy numer  dwujęzycznego pisma „Art. & Business. Gazeta Aukcyjna”. Przez cały czas, kiedy byłem właścicielem „Artu” i jego wydawcą zarzucano mi, że jest to pismo antykwariuszy i domów aukcyjnych. Zmieniliśmy więc tytuł na „Art. & Business. Sztuka Polska i Antyki”.

Ćwierć wieku musiałem czekać na spełnienie się moich idei o rynku sztuki i rynku aukcyjnym.

Foto: Katalogi aukcyjne, Weranda

 


Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież

FacebookTwitterGoogle Bookmarks
Tygi.pl - informacje, ciekawostki, porady